EENZAAM 8

 

    


| 25-05-2021 |

 

Mensen zijn groepsdieren! We hebben elkaar tot op zekere hoogte nodig voor het opbouwen en onderhouden van ons zelfvertrouwen, om ons goed te voelen en om de juiste breinstofjes aan te maken, zoals oxytocine (een neuropeptide dat als hormoon en neurotransmitter fungeert). Het lijkt een belangrijke rol te spelen bij het verbinden van sociale contacten met gevoelens van plezier, vertrouwen, verbondenheid en vermindering van stress. Oxytocine is een breinstofje dat door iedereen wordt aangemaakt bij positief onderling contact, zoals bij samenwerken, aankijken, aanraken, knuffelen en vrijen.

Sommigen werken nu al meer dan een jaar thuis met gevolgen voor de sociale beleving. Thuiswerken is voor alleenstaanden werken in eenzaamheid. Geen oogcontact met collega’s, geen praatje bij de koffiemachine. Alle digitale ontmoetingen ten spijt, ze werken niet als het gaat om het persoonlijke contact. Ik ben 72 maar door mijn bestuurlijke functies vergader ik veel digitaal in grote en kleine groepen. Ik ervaar dat steeds meer mensen hun camera uitzetten. Ook merk ik dat steeds meer mensen zich uiten zoals ik (bijna een luddiet van geboorte). We lijken moe en ziek te worden van de technologie waarmee we op afstand moeten werken. Maandenlang thuis werken lijkt bij velen te leiden tot gevoelens van eenzaamheid en vervreemding (in relatie tot arbeid uitgewerkt door Karl Heinrich Marx). In je eentje de hele dag solistisch werk doen achter de computer of een beeldscherm zonder persoonlijke connecties maakt de mens tot een soort radertje in een machine, digitale lopendeband-werkers.

Nu de coronaregels geleidelijk worden versoepeld, wordt het tijd ook qua werk weer terug te keren naar het werken met elkaar. Weer een gewoon gesprek, weer een discussie waarbij je elkaar in de ogen kijkt en elkaars emoties weer kan voelen en zien. Laat de taal van het lichaam weer spreken. Weersta als persoon en als organisaties de roep om efficiëntie en het ‘gemak’ van het thuiswerken. Laten we weer gewoon sociale wezens worden en erkennen dat we contacten nodig hebben om ons goed te voelen. Voorkom de gevoelens van vervreemding en vereenzaming die vaak leiden tot een burn-out. ERKEN DAT WIJ MENSEN ZIJN!

 

Louis van der Kallen.


EENZAAM 3: “DE POLITIEK”

 

    


| 11-11-2020 |

 

In het boek “de eenzame eeuw” gaat Noreena Hertz in op de rol van de politiek en samenleving op de toename van eenzaamheidsgevoelens. Zij definieert het in haar boek als volgt: “eenzaamheid als een interne toestand, maar ook als een existentiële situatie – in persoonlijk, maatschappelijk, economisch en politiek opzicht.” Dit betekent feitelijk dat veel eenzamen geen steun meer ervaren in een sociale context en zich buitengesloten voelen in politiek en economische opzicht.

Eenzaamheid op die wijze bezien is versterkt door tal van door de politiek vormgegeven veranderingen zoals verstedelijking, individualisering, privatisering, marktwerking, opschaling, globalisering en een toenemende ongelijkheid van inkomen, vermogen en kansen. De politiek is feitelijk steeds meer burgers gaan uitsluiten. Naar mijn beleving is dat sluipenderwijs ontstaan. Zo kijk ik nu tegen het afschaffen van de stemplicht heel anders aan dan toen ik pas mocht stemmen. Nu realiseer ik mij dat met het afschaffen van de stemplicht verhoudingsgewijs veel burgers aan de ‘onderkant’ van de samenleving zijn vervreemd van het steeds elitairder geworden politieke systeem. Een groot deel van het ‘klootjesvolk’ is effectief uitgeschakeld. Stemmen werd in mijn jeugd gezien als een burgerplicht. Feitelijk is er een keuzedrempel gecreëerd: ga ik wel of niet stemmen? Dit heeft er toe geleid dat een deel van het volk – de niet-stemmers – niet meer vertegenwoordigd is en dat vaak ook zo voelt. Dat is slim verkocht als democratisch. Op dezelfde manier is het risico van een volksleger geëlimineerd door de dienstplicht af te schaffen. Zo is ook het leger elitair geworden.

De prijs die nu betaald wordt, is dat tal van maatschappelijke verworvenheden verloren gaan en vele zich buitengesloten, machteloos, ondergewaardeerd, onbegrepen, monddood en onzichtbaar voelen. ONZICHTBAARHEID is naar mijn gevoel het woord dat het beste een ervaren eenzaamheid omschrijft.

Eenzamen zijn onzichtbaar geworden. De politiek merkt ze niet meer op, tenzij ze zich zichtbaar maken in demonstraties zoals de gele hesjes. Of wanneer ze plotseling voor de deur van een politicus staan en de aandacht opeisen. Dan wil de ‘volksvertegenwoordiger’ niet dat het volk weet waar hij woont!

Ik draai al heel lang mij in de lokale politiek en in de waterschapwereld. In de loop der tijd is de afstand tussen kiezer en gekozene enorm gegroeid. Overheden zijn door fusies en herindelingen opgeschaald naar een grootte die er toe heeft geleid dat de kloof tussen gekozene en kiezer haast onoverbrugbaar is geworden.

Waren er in 1950 nog 1015 gemeenten nu nog 355. In 1950 waren er nog circa 2600 waterschappen in Nederland, nu nog 21. Om de schaalvergroting in mijn eigen waterschap, de Brabantse Delta aan te duiden: zij kende circa 230 rechtsvoorgangers. Met als gevolg dat steeds minder mensen een waterschapbestuurder of gemeenteraadslid kennen. Hoe kan je volksvertegenwoordiger zijn als je gemeente meer dan 60 dorpen/kernen kent. Toen ik in 1986 raadslid werd stonden de namen, adressen, telefoonnummers van de raadsleden gewoon in de gemeentegids. Dat is allemaal verdwenen. Op de websites van de meeste gemeenten zijn nog wel de namen te vinden maar niet de adressen of telefoonnummers van de raadsleden. Zelfs hun emailadres is vaak verdwenen. Mail maar naar de griffie!

Hoezo volksvertegenwoordiger? Een kamerlid dat boos is dat het volk weet waar hij woont. Hoe gek kan het worden? Geen wonder dat velen zich niet gehoord voelen. De volksvertegenwoordiger van nu wil klaarblijkelijk het ‘volk’ niet kennen. Het gevolg is dat de onzichtbaren hun rechtmatige plaats in deze wereld opeisen. Desnoods onzichtbaar achter de computer via de ‘sociale’ of informele media. Zij willen gehoord worden!

 

Louis van der Kallen.