NORMEN

 

    


| 20-07-2020 |

 

Op school leerde ik dat onze democratie gebaseerd was op de oude, Griekse stadstaten. Plato’s denken was daarin een belangrijke basis. Als ik onze ‘moderne’ democratie beoordeel, kom ik tot een andere conclusie. De oude Grieken dachten namelijk heel anders over de voorwaarden voor een optimale regimevorm dan wij “modernen”. Voor hen waren de procedures die het functioneren van een regime regelden ondergeschikt aan twee andere zaken. Het besef van de waarde van moraliteit en de balans tussen volk en regerende klasse.

De kern van het klassieke moreel besef werd gevormd door een gehechtheid aan bepaalde kwaliteiten of deugden waarin men het zogenoemde moreel kapitaal van de eigen gemeenschap bevestigd zag. De klassieke kerndeugden waren moed, gematigdheid, rechtvaardigheid en praktische redelijkheid. Naar Plato’s ideeën dienden volk én bestuurders voldoende moreel kapitaal te bezitten. Als dat ontbrak, was verval van het regime onvermijdelijk.

Een democratie zonder morele ankers zou verworden tot een ochlocratie (de heerschappij van de onderbuik). Die laatste regimevorm zou uiteindelijk leiden tot de opkomst van de demagoog, de leider van de meute, wiens gehele programma bestond uit het naar de mond praten van het volk. Een populist in optimaforma. De huidige politici zien zichzelf graag als de democratische erfopvolgers van de oude Grieken. Ik vraag mij steeds meer af of de politici ooit iets van Plato hebben gelezen. Voor de oude Grieken waren morele onkreukbaarheid en rechtvaardigheid de vereisten bij de keuze voor wie de ‘staat’ zou dienen te besturen. Nu lijkt dat veranderd in: de wil tot scoren bij ‘het volk’. Wat ik zie, is een steeds verdergaande normvervaging en veronachtzaming van de publieke moraal. Ik verzucht wel vaker: waar is het moreel leiderschap? Ik schreef hier eerder over.

   
Louis van der Kallen.


    

NU DE UITVOERING

 

    


| 10-06-2020 |

 

Het focusakkoord is afgelopen week in de Raad besproken. 10 fracties tekenden er voor. Lijst Linssen (LL) niet! De raadsleden van LL kwamen bij die vergadering ook niet opdagen. De BSD tekende niet maar steunt in grote lijnen wel wat er in het focusakkoord staat. Wat de BSD mist, en het daarom niet tekende is het; hoe de 10 fracties denken al die ‘mooie’ voornemens te realiseren.

Bergen op Zoom gaat met dit gedepolitiseerde college, zonder formele politieke binding en met 3 wethouders op basis van ‘deskundigheid’ en daarmee in theorie een meer onafhankelijk, een nieuwe fase in. Deze zogenoemde ‘reset’ zou voor Bergen op Zoom een stap zijn om aan de politieke wanorde een eind te maken. Bestuur op basis van ‘deskundigheid’. Ik vraag mij dan af hoe zouden de andere (blijvende) wethouders zich voelen? Dat zijn nog ‘politieke’ wethouders! Niet gekozen op deskundigheid.

Wat is de ideale situatie? Wie heeft het antwoord?

Plato heeft zich zijn hele leven bezig gehouden met hoe een ideale staat eruit zou moeten zien. De ideale staat van Plato is verdeeld in drie standen. De laagste stand bestaat uit de boeren. De taak van deze laagste stand zou moeten zijn het zorgen voor de voedselvoorziening. De tweede stand bestond, in zijn denken, uit soldaten (of wachters). De soldaten moesten zorgen voor de verdediging van de staat. De eerste stand bestond uit een verstandig bestuur. Volgens Plato, moeten dit filosofen zijn die de vormen (of ideeën) hebben aanschouwd. Volgens Plato hebben goede bestuurders geen privé bezit en geen gezin en zijn zij vooral wijs. De bovenste twee klassen (de soldaten en de bestuurders) moeten in absolute soberheid en in gemeenschappelijkheid leven. Deze regels zorgden, in het denken van Plato, ervoor dat er geen wanorde ontstaat. Zijn uitgangspunt was ook dat de meeste kunstenaars uit de stad weggestuurd moesten worden. Kunst zou, volgens Plato, kunnen zorgen voor wanorde in de staat omdat kunst wordt voortgebracht uit het begerende deel van de ziel. Kunst is, in Plato’s denken erotisch, gewelddadig of beiden en zou zo kunnen leiden tot wanorde.

Kunt u het zich indenken: politici die in absolute soberheid leven. Onze vijf wethouders gaan genieten van een redelijk dik salaris. Drie hebben geen privé bezit in Bergen op Zoom, maar zou Plato dat bedoeld hebben? Hoe mooi is de gedachte aan een verstandig bestuur? Hoe weinig realistisch ook? De komende periode moet niet alleen gaan over bezuinigen maar ook over een toekomstvisie waarin de bezuinigingen passen. Wat te denken van Plato’s opvattingen over kunstenaars? Ik ben bang dat in de praktijk dat element van Plato’s denken wel wordt overgenomen. Sommige raadsleden willen stevig gaan bezuinigen op kunst en cultuur. Zeker nu de provincie dat ook gaat doen. Wat blijft er dan van de Bergse identiteit over?

Plato geloofde in het lerend vermogen van de mens. De vraag is dan: hoeveel mens zit er in de ziel van een raadslid of wethouder? Helaas is Plato er niet meer om over deze vraag nog eens in discussie te gaan. Zijn er Bergse ‘Plato’s’ die met mij de discussie aan willen gaan over de ideale Bergse ‘staat’ van uw gemeentebestuur? Stuur mij een mail ([email protected]) en we spreken af.

https://kijkopbergenopzoom.nl/opinie-nu-de-uitvoering/

 

Louis van der Kallen.