ZULLEN WE HET OOIT LEREN?

 

    


| 10-03-2021 |

 

Ik word steeds somberder over de toekomst van de mensheid en over het leervermogen van de mens als lerend wezen. Ik volg al vele jaren het wereldnieuws in het algemeen en wat er gebeurt in de USA in het bijzonder.

De gelopen maand schreef ik “America is Back” over de ‘staat’ van Amerika en onze positie daarbij, en “Mijn wereld is veranderd” over het instorten van democratisch gehalte van de Amerikaanse politiek. De lezer zou kunnen denken dat ik van menig ben dat uit Amerika, de goede oude vertrouwde USA niets dan slechts komt. Dat is natuurlijk niet zo. Maar het goede is wel vaak al van lang geleden. Ik ben nog steeds dankbaar voor het Amerikaanse offer voor onze bevrijding van de nazidictatuur en de goede hulp bij de herbouw van ons verwoeste land na 40-45, het Marshallplan!

Ook goede gedachten komen vaak in een vroeg stadium uit de USA. Mijn somberheid komt voort uit het feit dat ze van die gedachten zelf niets, maar dan ook helemaal niets blijken te leren.

Naar aanleiding van de financiële crisis van 1837 schreef de New York Herald op 3 mei 1837: ‘De huidige misère die ons land treft, is het gevolg van teveel bankieren, te veel handelen, te veel uitgeven, te veel leven, te veel haast, te veel sturen, te veel willen, te veel bedriegen, te veel lenen, te veel eten, te veel drinken, te veel bidden, te veel zondigen, te veel denken , te veel spelen, te veel veronachtzamen, te veel wagen, te veel rondlummelen en te veel doen in ieder opzicht en op alle mogelijke manieren.’

Dat was niet de enige ‘waarschuwing’ over economisch wangedrag. Abraham Lincoln schreef in een brief d.d. 21 november 1864 aan kolonel William F. Elkins: ‘Ik zie in de nabije toekomst een crisis naderen die mij van mijn stuk brengt en me laat sidderen voor de veiligheid van mijn land… ondernemingen zijn op de troon gezet en er zal een tijdperk volgen van corruptie op hoge posities en de geldmacht van het land zal haar rijk proberen te bestendigen door voordelen van het volk te beïnvloeden totdat alle rijkdom in handen is van enkelen en de republiek is vernietigd’.

De woorden van Lincoln galmen nu 150 jaar later door mijn hoofd. Het zakenblad Forbes liet in een recente publicatie zien dat tussen 1982 en 2020 het aantal miljardairs in de USA vrijwel is vervijftienvoudigd. De rijken werden rijker door vooral bedrijfspolitiek en overheidsbeleid. Lincoln was en veel opzichten een wijs man.

In Nederland is het niet veel anders. In september 2020 schreef ik het artikel “Wie zijn er beter van geworden?”, waarin ik liet zien hoe de belastingen voor bedrijven en de rijken de afgelopen jaren zijn verlaagd en het alsmaar herhaalde verkiezingssprookje van de vooruitgang en de moderne tijd verloren zijn gegaan in armoede en afhankelijkheid.

President Teddy Roosevelt (1901-1909) sprak al van “puissant rijke boosdoeners”. Ik zeg het hem na en constateer dat er bitter weinig tot niets is veranderd. Leren is moeilijk. Burgers/kiezers trappen er keer op keer in en stemmen de handlangers van het grote bedrijfsleven die zich bitter weinig gelegen laten liggen aan de noden van het volk en de schrijnende ongelijkheid.

 

Louis van der Kallen.


EENZAAM 4

 

    


| 12-11-2020 |

 

Mensen die zich genegeerd of niet gewaardeerd voelen door hun partner, familie, vrienden, buren, medeburgers, werkgever(s), gemeenschap, politici en overheid ervaren dat als (vormen van) eenzaamheid. Ook het gevoel economisch buitengesloten te zijn, leidt tot gevoelens van eenzaamheid. Economen als Martin Sandbu stellen dat de keuze voor Trump in 2016 of het stemmen voor de Brexit in het VK of de opkomst van de Gele Hesjes in Frankrijk de politieke gevolgen zijn van het gevoel economisch en politiek buitengesloten te zijn. Onzeker werk, lage lonen, globalisering, automatisering, technologisering, deregulering, verstedelijking, vervreemding, en kleine baantjes en daarmee een groeiende ongelijkheid versterken het gevoel van uitsluiting en van eenzaamheid. Kortom: een steeds onzekerder toekomst, terwijl anderen wel lijken gehoord te worden en vooruitgang ten deel te vallen.

Door de versoberingen in de sociale zekerheid en de veranderingen in (lokale) sociale structuren zoals verenigingen – dit mede door de corona maatregelen – worden die gevoelens versterkt. De machtsverschuiving van vakbonden en kleine bedrijven naar de eigenaren van grote (tech-)bedrijven spelen daarbij ook een rol. Het gevoel ‘we doen er niet meer toe’ neemt dan de overhand en wordt dan omgezet in vormen van protest, zoals kiezen voor Trump, Brexit en protest tegen de ‘gevestigde’ orde. En zo treedt de eenzame, de uitgestotene toe tot nieuwe vormen van verbondenheid. Zich één voelen in die nieuwe groep van eensgezinden. Zoals dat vroeger ervaren werd met collega’s en in de vakbond en nu weer in stromingen die ergens tegen protesteren.

Het collegiale verbond is verbroken, soms door technologische vernieuwingen maar vaker door het flexibiliseren van de arbeid door inhuur en het “ver-ZZP-en” van de werkgelegenheid. Steeds andere collega’s waarmee je niet meer samenwerkt maar waarmee je in concurrentie bent gekomen. Wie wordt morgen, volgende week of volgende maand voor de volgende klus ingehuurd?

Steeds meer mensen zijn beroofd van hun verworvenheden. Machteloos, monddood en langzaam maar zeker, stukje bij beetje onzichtbaar geworden voor de beslissers.

En dan sluipt de reactie erin: we vechten terug. Maar tegen wie of wat? De EU? De gevestigde orde van de (oude) politieke partijen? De regering? Tegen vaccinatie? Tegen 5G? Tegen de politie? Tegen de uitvoerders van die verdomde coronamaatregelen? Hoe? Ontkennen we de (oorzaken van) klimaatveranderingen? Geven we ons over aan complottheorieën? Gaan we protesteren? Slaan we net als de vroegere Luddieten de machines in puin? Stichten we brand in antennemasten? Gaan we ons organiseren in nieuwe vakbonden? Bedreigen we de ‘boosdoeners’? Of ‘leven’ we ons anoniem uit op de sociale media waar we totaal min of meer straffeloos los kunnen gaan? Voor mij zijn het tal van uitingen van eenzaamheid, van een schreeuw om gerechtvaardigde aandacht. IK BEN ER OOK NOG!

Zijn de Trump’en of Johnsons van deze wereld de oplossing? Ik denk het niet. De moraliteit moet terug in de politiek en in het economisch systeem. Het neoliberale systeem is totaal uit de bocht gevlogen. De ‘rijkdomen’ van deze wereld moeten rechtvaardiger worden verdeeld. En dat is niet alleen werk en geld. Maar ook en vooral stappen die helder maken U DOET WEL MEE. U WORDT GEZIEN! Waar zijn de leiders waarvan we zien, voelen, weten: die staat ergens voor? Die maakt deel uit van een zuil, een club waartoe ik wil behoren. De mens, ieder mens wil gewaardeerd en begrepen worden en ieder mens wil werk verrichten waar hij/zij een belangrijke bijdrage aan kan en wil leveren. Hij of zij wil weer weten: IK DOE ER TOE.

 

Louis van der Kallen.


    

DOMESTICATIE

 

    


| 14-09-2020 |

 

Ik krijg steeds meer het idee dat wij mensen steeds meer de huisdieren worden van een beperkte ‘elitaire’ groep en dat dit gebeurt via een proces van domesticatie. Als je onze huisdieren vergelijkt met hun ‘wilde’ varianten dan zien we dat het bindweefsel verslapt is en de tonus van de dwarsgestreepte spieren is verlaagd en de neiging tot vetafzetting is verhoogd bij de gedomesticeerde huisdieren en naar mijn waarneming ook bij steeds meer mensen. Tevens zie ik dat de technische ontwikkelingen in de tegenwoordige wereld op weg zijn culturele verschillen te nivelleren. Steeds vaker zie ik dat overal met dezelfde technieken dezelfde producten worden gemaakt. We worden gedomesticeerd met technieken en kastjes, websites en spelletjes waaraan we verslaafd raken en waarmee we tot slaaf worden gemaakt. De ‘mens’ als gedomesticeerd huisdier die luistert naar de ‘baas’.

Of is dat mijn Ludditische geest die in opstand komt en die schreeuwt om de heroprichting van de Hollandse Democratische Luddieten.

 

Louis van der Kallen.